#Wiedza

Żonglowanie a mózg człowieka

Żonglowanie a mózg człowieka

Żonglowanie oraz inne umiejętności cyrkowe są zazwyczaj uważane jedynie za rodzaj zabawy, rozrywki lub ewentualnie relaksu. Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że umiejętności te, a w szczególności żonglowanie mają wpływ na nasz umysł i ciało. Potwierdzają to między innymi badania naukowe.

Nasz mózg składa się z dwóch półkul mózgowych – lewej i prawej Każda z nich odpowiada za działanie przeciwnej strony ciała. Półkule przetwarzają informacje docierające do mózgu z ciała w specyficzny sposób. Ogólnie rzecz biorąc, półkula logiczna (zazwyczaj lewa) zajmuje się szczegółami, częściami (np. części składowe języka, litery, zdania), przetwarzaniem języka i wzorów linearnych. Przeciwna (zazwyczaj prawa półkula), zajmuje się rozumieniem języka, obrazami, rytmem, emocją, intuicją, kreatywnością.

PÓŁKULA LEWA
zaczyna od fragmentu (części)
części składowe języka
syntaktyka (składnia), semantyka
litery, zdania
liczby
analiza liniowa
zwraca uwagę na różnice
kontroluje uczucia
planowanie, struktura, organizacja
myślenie sekwencyjne
ukierunkowanie na język
ukierunkowanie na przyszłość
metoda (technika)
sport (pozycja ręki/oka/stopy)
sztuka (materiały do tworzenia,
narzędzia, jak to zrobić)
muzyka (nuty, uderzenie, tempo)

PÓŁKULA PRAWA
najpierw widzi cały obraz
zrozumienie języka
obraz, emocje, znaczenie
rytm, płynność, dialekt
obrazy, (wyobrażenia), intuicja
intuicja – oszacowania (ocena)
zwraca uwagę na podobieństwa
jest wolna od uczuć
spontaniczność, płynność
myślenie o wielu rzeczach w tym samym czasie
ukierunkowanie na uczucia/doświadczenia
ukierunkowanie na chwilę obecną
płynność i ruch
sport (płynność i rytm)
sztuka (obraz, emocje, płynność)
muzyka (pasja, rytm, obraz)

Większość umiejętności, które posiadamy to połączone funkcje obu półkul. Twórczość na przykład, wymaga od półkuli lewej szczegółów, techniki, struktury i planowania, a od półkuli prawej płynności, emocji, intuicji i kreatywności. Podobnie z opanowaniem języka – potrzebujemy zarazem słów, struktury zdań, składni, jak i rozumienia znaczenia języka, rytmu, dialektu, itp. .

Aby we wszystkim, co robimy być maksymalnie wydajnym i efektywnym, ważna jest umiejętność skutecznego i szybkiego przetwarzania informacji z obu półkul. Jest to możliwe wtedy, kiedy obie półkule są używane. Żonglowanie oraz inne umiejętności cyrkowe w jednakowym stopniu angażują obie strony ciała, równomiernie uaktywniając obie półkule. W pełni rozwija się wtedy spoidło wielkie mózgu, które dyryguje procesami pomiędzy obydwoma półkulami, umożliwiając łączenie przepływających informacji (może ono przekazywać ponad 4 biliony wiadomości na sekundę poprzez setki milionów włókien nerwowych). Umiejętności te rozwijają również widzenie obwodowe oraz zmysł kinestetyczny (np. poprzez ocenę toru i szybkość lotu rekwizytów, ich odległość od ręki, itp.) .

Na wielce pomocne w procesie uczenia się działanie ruchu wskazują badania dzieci, m. in. w Kanadzie. Uczniowie, którzy każdego dnia spędzali dodatkową godzinę na lekcjach gimnastyki, mieli lepsze oceny z egzaminów niż pozostałe dzieci. Jeszcze inne badania mówią o tym, że czynności fizyczne, wymagające aktywności mięśni, a szczególnie ruchy skoordynowane (takim jest żonglowanie!) stymulują wytwarzanie neurotropin – naturalnych substancji, które stymulują wzrost komórek nerwowych i liczby połączeń neuronalnych w mózgu.

Badania pokazują, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy koordynacją wzrokowo – ruchową, a umiejętnością czytania, pisania i rozumienia. Praca dr Carole E. Smith, specjalisty od wychowania fizycznego ze szkoły podstawowej w Lackland City w USA, pokazuje, że żonglowanie może usprawnić zarówno umiejętność pisania, jak i czytania. Badanie Smith wspiera wcześniejsze prace Marii Montessori i Jeana Piageta, którzy sformułowali hipotezy, zgodnie z którymi ćwiczenia fizyczne oraz wrażenia dotykowe zwiększają efekty nauki.
Ciekawe wyniki, dotyczące powiązania żonglowania oraz rozwoju mózgu zaprezentowali kilka lat temu naukowcy z Niemiec. Kierowany przez Bogdana Draganskiego zespół naukowców z Uniwersytetu w Ratyzbonie przeprowadził eksperyment, którego rezultaty odbiły się głośnym echem w świecie neuronauki. Uczeni podzielili badanych na dwie grupy. Pierwsza miała opanować w ciągu trzech miesięcy sztukę żonglowania przez co najmniej minutę trzema piłeczkami. Druga grupa nie przechodziła takiego treningu. Za pomocą rezonansu magnetycznego uczeni systematycznie porównywali struktury mózgów osób z obu grup – szukali zmian w tkance mózgowej powstałych pod wpływem regularnego treningu żonglowania. Po trzech miesiącach zauważyli, że w mózgach osób żonglujących nastąpił przyrost tkanki mózgowej w okolicach lewej tylnej kory ciemieniowej (obszar 3) i obustronny przyrost w okolicach środkowo-skroniowych (obszar 2). Obszary te specjalizują się między innymi w przetwarzaniu i magazynowaniu informacji o tym, jak zauważamy i przewidujemy ruch obiektów.

Otrzymany wynik jest interesujący z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, świadczy o tym, że rozwój mózgu jest możliwy nie tylko w dzieciństwie, lecz także w późniejszym okresie życia. Po drugie, pozornie nieistotne ćwiczenia, takie jak żonglowanie trzema piłeczkami, mogą rozwijać tkankę mózgu w sposób podobny do tego, w jaki podnoszenie sztangi rozwija mięśnie. Łatwo się domyślić, że ta obserwacja ma niezwykłe znaczenie dla możliwości rehabilitacji i rekonstrukcji komórek mózgowych po uszkodzeniach mózgu w następstwie nieszczęśliwych wypadków lub chorób.

Autor: Mirosław Urban

Źródła:
1.Brink, S. “Smart moves, new research suggests that folks from 8 to 80 can shape up their brain with aerobic exercise” U.S. News and World Report, May 15, 1995
2.Dennison P.E., Gimnastyka Mózgu, Międzynarodowy Instytut Neurokinezjologii Rozwoju Ruchowego i Integracji odruchów, Warszawa 2003.
3.Hannaford C. “Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł. Podstawy kinezjologii edukacyjnej”. Wydawnictwo Medyk Sp. z.o.o., 1998
4.Kolb, D. “Experimental learning, Experience as the source of learning and development”, Englewood, NJ: Prentice-Hall, 1984
5.Olsen, E., „Fit Kids, Smart Kids – new research confirms that experience boosts brain-power” Parents Magazine, October, 1994
6.Urban Mirosław (2005a) „Żonglowanie jako metoda wspierania rozwoju dzieci, młodzieży i dorosłych” w: Klanza w czasie wolnym, Wydawnictwo Klanza nr1/2005
7.Urban Mirosław, Fortuna Paweł, Markiewicz Piotr Żonglowanie sprzyja mózgowi” ogólnoposlkie pismo psychologiczne Charaktery 2005 b