#Wiedza

Czym jest pedagogika cyrku?

Definicja

Znalezienie jednej definicji pedagogiki cyrku jest trudne wobec złożoności pedagogicznych obszarów, które ją tworzą. Dziedzina ta występuje w rozmaitych kontekstach i rozwija się w różnych kierunkach. Z tego względu może wyjść naprzeciw indywidualnym potrzebom dzieci i młodzieży, przekazując więcej niż tylko sztukę cyrkową.
Pedagogika cyrku jest połączeniem wykonywania cyrkowych aktywności ruchowych i artystycznych umiejętności z pedagogicznymi treściami i celami. W odróżnieniu od występowania na profesjonalnej scenie, chodzi bardziej o zabawowe, hobbystyczne uprawianie sztuki cyrkowej i prezentowanie się (ewentualnie: swoich umiejętności) przed innymi.

Czym jest pedagogika cyrku?
Pedagogika cyrku nie jest w żadnym wypadku kształceniem młodych artystów cyrkowych, choć tak mogłoby się wydawać patrząc na jej nazwę. W pracy za pomocą tej metody chodzi raczej o rozwój osobowości osób uczących się, o przekazanie im i doskonalenie tzw. kompetencji kluczowych (np. Umiejętność uczenia się, skuteczna komunikacja, efektywna praca w zespole, rozwiązywanie problemów w twórczy sposób) ), jak też reguł, zasad i wartości społecznych. To również wspomaganie rozwoju fizycznego, który jest bardzo ważnym aspektem funkcjonowania osób w młodym wieku.
Poza tym inspirowanie dzieci i młodzieży tak ciekawym sposobem wyrażania i doskonalenia siebie kształtuje u nich odwagę i naturalną potrzebę własnego rozwoju poprzez poszukiwanie konstruktywnych działań. To odkrywanie kolejnych wyzwań, kreatywnych zastosowań nauczonych umiejętności, a nie bezproduktywne spędzanie czasu przed telewizorem czy komputerem.

Pedagogika cyrku jako przekrój różnych obszarów pedagogiki
Pedagogika cyrku zwiera w sobie elementy m.in.: sportu, terapii ruchowej, przeżywania, fascynacji, uczenia, pedagogiki, integracji, zabawy. Włącza w swoje oddziaływania szkoły, rodziców, społeczności. Czerpie ona podstawy teoretyczne z wielu innych nauk. Kiphard wskazał pięć obszarów, których dotyczy pedagogika cyrku.:
1.Motopedagogika (łączy psychomotoryczne podstawowe doświadczenia)
2.Pedagogika sportu (łączy specyficzny techniczny proces nauki)
3.Pedagogika przeżycia (cyrk jako fascynacja i przygoda)
4.Pedagogika zabawy (odgrywanie ról cyrkowych, „robić, jak gdyby”)
5.Pedagogika społeczna (interakcja, komunikacja, praca w grupie)

Powstanie i rozwój pedagogiki cyrku
Pierwszy cyrkowy dziecięco-młodzieżowy projekt, który zdobył sławę, powstał ok. 1917 roku w Boys Town. Pater Flanagan założył miasteczko dla osieroconych dzieci i stworzył grupę, która przy pomocy artystycznych osiągnięć zapewniała miastu rozrywkę i informowała o rozwoju projektu.
W 1956 Ojciec Silva założył w Hiszpanii własne małe kolektywne państewko dla dzieci i młodzieży – Benposta. Obok edukacji szkolnej, organizowano różne projekty, by móc finansować pomysł. Jednym z takich projektów był założony w 1965 dziecięco-młodzieżowy cyrk Los Muchachos.
Najstarszy europejski cyrk dziecięcy o celach pedagogicznych został założony w Holandii przez Last-Ter Haar, która zauważyła, że dzieci lubią ryzyko, jak np. przekraczanie najbardziej ruchliwych ulic czy balansowanie na barierkach mostu. Po tym odkryciu założyła cyrk Elleboog dla dzieci zaniedbanych i pochodzących z dysfunkcyjnych środowisk.
W latach 70. cyrk stał się wtedy ważnym tematem społecznym i kulturalnym. Według Zachariasa był to rodzaj nowego „estetycznego wychowania”. którego celem było aktywne doświadczanie i społeczna kreatywność. Cyrk stał się środkiem pracy z dziećmi i młodzieżą. Na pierwszym planie stało pedagogiczne i kulturalno-estetyczne rozumienie pracy cyrkowej wykonywanej z dziećmi i młodzieżą oraz przez nie same.

Cyrk a pedagogika cyrku
Poniżej różnice pomiędzy cyrkiem tradycyjnym a tym realizowanym w ramach pedagogiki cyrku.

Cyrk tradycyjny:
Wąska wspólnota cyrkowych rodzin
Pełni profesjonaliści
Techniki znane w obrębie cyrkowych rodzin
Trening w zamkniętym kręgu, zorientowanie na produkt końcowy
Występ dla licznej publiczności
Akcent leży na sztukach tradycyjnych
Kolejne, nie związane ze sobą akty
Zwierzęta
Przesadne przedstawianie swojej osoby, bycie gwiazdą
Miejscowe święta, w namiocie

Nowy cyrk:
Wykonawcy ze wszystkich grup społecznych
Często amatorzy
Techniki są znane i dostępne dla wszystkich
Nauka dla przyjemności, zdobycia zaufania do siebie samego
Występ jest przeżyciem wspólnoty
Sztuki tradycyjne oraz nowości, innowacyjność i kreatywność
Często powiązanie wokół jednego tematu
Bez zwierząt
Szczerość, elementy autoironii
Różne miejsca występów

Autorzy: Monika Kalinowska, Mirosław Urban,

Źródła:
1.Bardell, Bettina (1992): Circus – Bewegungskünste – mit Kindern. Moers.
2.Kiphard, Ernst Jonny (1997): Pädagogische und therapeutische Aspekte des Zirkusspiels. w: ZIEGENSPECK, Jörg (Hg.): Zirkuspädagogik. Grundsätze ? Beispiele – Anregungen. Lüneburg,
3.Kiphard, Ernst Jonny (1982): Kinderzirkus- eine Möglichkeit milieugeschädigter Kinder und Jugendlicher. w: Motorik, H.4
4.Novena, Denis (1998): Interview. In: LAG Spiel und Theater Berlin e.V. (Hg.). „ZIRKUS OL”. Material zur Zirkuspädagogik. Dokumentation zur Fachtagung II und III 1998. Berlin
5.Peters Burgo, Hannes (1994): La ciudad de los Muchachos. In : Kaskade. Europäische Jonglierzeitschrift
6.Schnapp Sibylle, Zacharias Wolfgang (Hg.) (2000): Zirkuslust. Zirkus macht stark und ist mehr… . Zur kulturpädagogischen Aktualität einer Zirkuspädagogik.
7.Zacharias, Wolfgang (2000a): Zirkus ist mehr… . Über die kulturelle, ästhetische, pädagogische Aktualität von Zirkuskultur und Zirkuslust. w: Schnapp Sibylle, Zacharias Wolfgang (Hg.): Zirkuslust. Zirkus macht stark und ist mehr… . Zur kulturpädagogischen Aktualität einer Zirkuspädagogik. Unna
8.WARD, Steve (1998): Vortrag. In: LAG Spiel und Theater Berlin e.V. (Hg.). „ZIRKUS OL”. Material zur Zirkuspädagogik. Dokumentation zur Fachtagung II und III 1999, Berlin